Μῦθοι τῶν ἀκαδημιῶν, τόμος βʹ: ἐξετάσεις, καθηγηταὶ καὶ ἄλλοι ἰοὶ τῶν διδασκαλείων

Πρὸ τῶν κοινωνικῶν δικτύων τὰ τῶν ἀκαδημιῶν ψεύσματα διὰ τῶν στοῶν ἐπορεύετο, πρὸ τῶν τοῦ καφέως μηχανῶν καὶ ἐν ταῖς τῶν εἰδήσεων ὁμάσι, τάχει σκώληκος ἐν δικτύῳ ἄνευ τείχους προφυλακῆς. Πᾶν τῆς Ἰταλίας πανεπιστήμιον ὤμνυ τὸν λόγον αὐτοῦ ἐκεῖ γεγονέναι, τῷ ἀνεψιῷ συνοίκου τινός. Ἰδοὺ ὁ δεύτερος τόμος· ὁ αὐτὸς ἰός, νέαι παραλλαγαί.
Τὸ τοῦ φίλου τοῦ ἀνεψιοῦ πρωτόκολλον
Ὁ ἀκαδημαϊκὸς μῦθος ἀρχιτεκτονικὴν ἀκριβῆ ἔχει. Οὐκ ἔστι διακομιστὴς κεντρικός· ἔστι δὲ δίκτυον ἐξ ἴσων τῶν ἀποδήμων φοιτητῶν, ὧν ἕκαστος τὸν λόγον καταβιβάζει, ὀλίγον μεταποιεῖ καὶ αὖθις κοινοῖ, τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἐν τῷ πεδίῳ «τόπος» γράφων. Οὕτως ἡ αὐτὴ σκηνὴ γίγνεται ἐν Bologna, ἐν Pisa, ἐν Cagliari καὶ ἐν Torino, πολλάκις τῷ αὐτῷ ἀκαδημαϊκῷ ἐνιαυτῷ, ἐνίοτε τῇ αὐτῇ δείλῃ.
Ἡ δὲ πηγὴ ἀεὶ ἐκεῖνος· ὁ φίλος τοῦ ἀνεψιοῦ. Πιστοποιητικὸν ἀσφράγιστον, ἐξεληλυθός, ὑπ’ ἀρχῆς ἐκδοθὲν ἣν οὐδεὶς πώποτε εἶδεν. Ὁ τοῦ λόγου περιηγητὴς τὸ κλεῖθρον ἐρυθρὸν δείξειεν ἄν· ἀλλ’ ἐν μέσαις νυξίν, ἐν μαγειρείῳ κοινῷ μετὰ ἓξ συνοίκων καὶ μιᾶς μόνης περόνης καθαρᾶς, τίς τὰ πιστοποιητικὰ ἐξετάζει;
Ἐγὼ δ’ ἐν τῷ πανεπιστημίῳ ἐπειράθην ἑνὸς τούτων τῶν λόγων τὴν ἀρχὴν ἀνιχνεῦσαι. Ἕνδεκα βήματα ἠκολούθησα. Ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ ὁ ἀνεψιὸς ἐγὼ ἦν. Ἐξ ἐκείνου οὐδὲν ἔτι διηγοῦμαι πρὸ τῆς δεκάτης πρωινῆς ὥρας.
Ἡ δόλιος ἐρώτησις, ἔκδοσις πολυτελής
Τὸ δὲ μάλιστα διαδεδομένον γένος τὸ τοῦ καθηγητοῦ ἐστιν ὃς ἐρώτησιν φαύλην δῆθεν ἐρωτᾷ καὶ ἀποδοκιμάζει τὸν ὡς ἄνθρωπον κοινὸν ἀποκρινόμενον. Ἐνεργεῖ δ’ ὥσπερ δοκιμασία ἀσφαλείας· τὸ μὲν σύστημα ἁπλοῦν δοκεῖ, ἡ δὲ εἴσοδος ἀεὶ ἄλλη ἐστίν.
- Ὁ μάρμαρος ὁ τηκόμενος. Ἐξέτασις χημείας· ἆρα τὸ ἀνθρακικὸν ἀσβέστιον ἐν ὕδατι διαλύεται; Ὁ φοιτητὴς θαρρούντως φησίν. Ὁ δὲ καθηγητὴς ἀποπέμπει αὐτόν, κελεύων αὖθις παρεῖναι ὅταν τὰ λίθινα τῆς πόλεως μνημεῖα ὑπὸ τοῦ ὑετοῦ λυθῇ. Τῷ ὄντι τὸ ἀνθρακικὸν ἀσβέστιον ἐν καθαρῷ ὕδατι ἐλάχιστα διαλύεται· τὸ μὲν σκῶμμα ἀντέχει, ὁ δὲ ἀληθὴς λόγος τίς οἶδεν.
- Ὁ λαμπτὴρ ὁ μηδὲν δαπανῶν. Ὁ διδάσκαλος λαμπτῆρα ὀρέγει καὶ ἐρωτᾷ πόσον δαπανᾷ. Ὁ φοιτητὴς τὴν ἐπὶ τῆς ὑάλου γεγραμμένην δύναμιν ἀναγιγνώσκει. Ἡμάρτηκεν· ἐν τῇ χειρὶ γὰρ αὐτοῦ, ἐσβεσμένος καὶ ἀσύνδετος, οὐδὲν δαπανᾷ. Ὁ αὐτὸς λογισμὸς καθ’ ὃν ὁ τοῦ γραφείου ὑπολογιστής, ὅταν μηδεὶς βλέπῃ, θᾶττον τρέχει. Ἐγὼ πιστεύω.
- Ἡ κλεὶς ἡ ἀμβλεῖα. Ἐν τῇ τῶν νόμων σχολῇ καθηγητής τις κλεῖδα ἐπὶ τῆς καθέδρας κρούει καὶ ἐρωτᾷ τί ἐστιν. «Κλείς» ἡ ἀπόκρισίς ἐστιν ἣ τοὺς ἡμίσεις τῶν ἐξεταζομένων οἴκαδε πέμπει. Μόνος δὲ διέρχεται ὁ λέγων «ὄργανον ἀμβλύ», ἐπεὶ ἐν τῷ τῶν νόμων διδασκαλείῳ καὶ ἡ τῶν κλειδῶν δέσμη δίκην ἀνοικτὴν ἔχει.
- Ἡ ἐγκρὶς ἡ βαλλιστική. Μηχανικὴ θεωρητική, ἀκράτισμα ἐπὶ τῆς καθέδρας· ὁ καθηγητὴς πεμμάτιόν τι εἰς ἀέρα ῥίπτει καὶ κελεύει τὴν κίνησιν αὐτοῦ σκοπεῖν. Ὁ δὲ μῦθος οὐ λέγει τίς τὴν ἐγκρίδα ἀνείλετο. Ἐγὼ ὑποπτεύω τὴν βαρύτητα, ἣ ἐν ἐκείναις ταῖς ἐξετάσεσιν ἀεὶ παρῆν.
Φιλοσοφία ἐν δείγματος τρόπῳ
Οἱ φιλόσοφοι πλεονέκτημα ἔχουσιν· οἱ γὰρ αὐτῶν μῦθοι ἄνευ σκευῆς διδάσκεσθαι δύνανται. Ἀρκεῖ δίφρος, θύρα, καὶ φοιτητὴς ὀξὺς τὰς ἀντιδράσεις.
Ἔστι μὲν ὁ περὶ Ζήνωνος, τοῦ παλαιοῦ σοφοῦ τοῦ τὴν κίνησιν ἀναιροῦντος. Ὁ φοιτητής, ἐλέγχειν κελευσθείς, ἀνίσταται καὶ βαδίζει. Ὁ δὲ καθηγητὴς ἐπαινεῖ καὶ κελεύει αὐτὸν ἐλέγχειν ἔτι· μέχρι τῆς θύρας, ἔπειτα ἐν τῇ στοᾷ, ἔπειτα εὐθὺς οἴκαδε. Δύο δὲ τελευταὶ φέρονται· ἐν μὲν τῇ ἑτέρᾳ ἀποδοκιμάζεται, ἐν δὲ τῇ ἑτέρᾳ τὸ ἄκρον λαμβάνει. Ἔστι τὸ κλασικὸν σφάλμα τὸ μὴ ἀναπαραγόμενον· ἐκ τῆς τῆς μηχανῆς διαθέσεως κρέμαται.
Ἔστι δὲ καὶ τὸ μῆλον οὗ δεῖ τὴν ἀνυπαρξίαν ἀποδεῖξαι· ὁ φοιτητὴς κατεσθίει καὶ ἀφελῶς ἐρωτᾷ περὶ ποίου μήλου ὁ λόγος. Καὶ ἔστιν ἡ τῶν κλειδῶν δέσμη ἣν δεῖ «ἀποδεῖξαι» τοῦ διδασκάλου οὖσαν· ὁ φοιτητὴς εἰς τὸ θυλάκιον ἐμβαλὼν ἐξέρχεται, καὶ ἡ τοῦ καθηγητοῦ ἀγανάκτησις ἀπόδειξις γίγνεται. Λόγοι δ’ εἰσὶ σχεδὸν οἱ αὐτοὶ ἀνὰ τὴν ἡμίσειαν οἰκουμένην περιφερόμενοι, ἐνίοτε δίφρον ἀντὶ τοῦ μήλου ἔχοντες. Τοῦτο τὸ ἴδιον τοῦ μύθου σημεῖον· τὸ μὲν δρᾶμα πάγιον, μόνοι δ’ οἱ ὑποκριταὶ καὶ ἡ ὀπώρα μεταβάλλονται.
Ὁ νόμος τὰ συνώνυμα οὐ συγγιγνώσκει
Αἱ τῶν νόμων σχολαὶ μύθους ποιοῦσι τῇ αὐτῇ ἀκριβείᾳ ᾗ καὶ κώδικας ὑπομνηματισμένους. Ἐν μὲν τῷ ἑνί, ὁ καθηγητὴς περιχαρὴς τὸ ἑαυτοῦ ὡρολόγιον πολυτελὲς δωρεῖται τῇ λαμπροτάτῃ τῶν ἐξεταζομένων φοιτητριῶν. Ἡ δὲ δέχεται. Ἀποδεδοκίμασται· δωρεὰ γὰρ οὐ μετρίας ἀξίας δημοσίου γράμματος δεῖται, καὶ μέλλουσαν νομομαθῆ ἔδει τοῦτο εἰδέναι. Ὅμοιον τῷ πρόγραμμα δωρεὰν ἐγκαθιστάναι καὶ τέλος εὑρίσκειν ὅτι ἡ ἄδεια τὸ ἀνοίγειν ἀπηγόρευεν.
Ἐν δὲ ἄλλῳ φοιτητής τις λέγει ὅτι οἰκίαν ἐν τοῖς ὄρεσιν ἑβδομάδα «ἐνοικιάσατο». Ὁ δὲ καθηγητὴς φρίττει· ἐν τῷ ἰδιωτικῷ δικαίῳ «μίσθωσις» λέγεται. Ἐπάνελθε εἰς τὴν ἑπομένην ἐξέτασιν. Ἐξ ἐκείνου, ὡς λέγεται, ἐν τοῖς περὶ ἐκείνην τὴν σχολὴν καπηλείοις οὐδεὶς ἔτι καφέα αἰτεῖ· κτᾶται δ’ αὐτὸν διὰ νομίμου συμβολαίου χορηγίας.
Τὰ βεβρεγμένα ὀκτωκαίδεκα
Αὕτη ἴσως ἡ βασίλισσα τοῦ τόμου, ἐπεὶ ὑπόθεσιν ἔχει δράματος ἐν τρισὶ πράξεσιν. Πρᾶξις πρώτη· φοιτητής τις τὸ πολλοστὸν πειρώμενος εἰς τὴν προφορικὴν ἐξέτασιν ἀφικνεῖται ὑπὸ τοῦ ὑετοῦ διάβροχος. Πρᾶξις δευτέρα· μετρίως ἀποκρίνεται, ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐρωτήσει πλανᾶται, καὶ ὁ καθηγητὴς μεγαλοψύχως «ὀκτωκαίδεκα βεβρεγμένα» προτείνει, τὸν ἐλάχιστον βαθμὸν ὃς ἐν τοῖς τῆς Ἰταλίας πανεπιστημίοις ἐξαρκεῖ. Ὁ δὲ δέχεται λάμπων. Πρᾶξις τρίτη· ὁ καθηγητὴς τὸ βιβλιάριον ὑπογράφει, τὴν θυρίδα ἀνοίγει καὶ κάτω ῥίπτει εἰς τὸν ὄμβρον. Ἰδού, νῦν τὰ ὀκτωκαίδεκα βεβρεγμένα ἐστίν. Ἄπιθι καὶ ἀνελοῦ.
Ἡ πρωτότυπος συλλογὴ τοὐλάχιστον ἐν τρισὶ διαφόροις πανεπιστημίοις τίθησιν αὐτόν, μετὰ τριῶν διαφόρων καθηγητῶν. Ὅταν λόγος πλείους διευθύνσεις IP ἔχῃ ἢ στρατὸς μηχανῶν δούλων, ἡ πιθανότης τοῦ ἐν ἑκάστῳ ἐκείνων τῶν τόπων ὄντως γεγονέναι σχεδὸν ἡ αὐτή ἐστι τῇ τοῦ ἀνανέωσιν τῶν Windows τελευτῆσαι μὴ αἰτήσασαν ἐπανεκκίνησιν.
Ὁ φοιτητὴς ὁ οὐ παρών
Εἷς τῶν ἡδίστων λόγων ἐργαστήριον φυσικῆς ἀφορᾷ καὶ φύλλον ἀπογραφῆς εἰς τὰς ὁμάδας. Δύο φίλοι, ἵνα μόνοι ἐργάζωνται, τρίτον συμφοιτητὴν πεπλασμένον προστιθέασιν. Τὸ δὲ ἐπινόημα ἀρέσκει, καὶ ἐν ὀλίγαις ἡμέραις τὸ φύλλον πληροῦται φυσικῶν ἐνδόξων καὶ ὀνομάτων ἀμφισήμων. Ὁ διδάσκαλος τὰ μὲν ἔνδοξα καὶ τὰ φανερῶς παιγνιώδη ἐξαλείφει, τὰ δὲ πιθανὰ καταλείπει. Ἀποτέλεσμα· ἐν τῷ πίνακι ὁ ἐπίσημος κατάλογος φαίνεται μετά τινων φοιτητῶν φασματωδῶν, καὶ μικρὸν ὕστερον ἐπιστολὴ μεμψίμοιρος ὑπὸ τῶν μεγάλων τῆς φυσικῆς ὑπογεγραμμένη, ἀγανακτούντων ὅτι αὐτοῖς τὸ ἐργαστήριον ἠρνήθη.
Συστημάτων δ’ ἐπιμελητῇ τέλειον μάθημά ἐστι δοκιμασίας τῶν εἰσαγομένων. Ὁ μὲν ἠθμὸς τὰ λίαν ἔνδοξα καὶ τὰ λίαν ἠλίθια ὀνόματα ἐκώλυε, τὰ δὲ πιθανὰ οὔ. Ὥσπερ ἔνια ἀπογραφῆς γραμματεῖα ἃ τὸ «Asdf Qwerty» ἀποβάλλει, τὸ δὲ «ὁ δεῖνα τοῦ δεῖνος» τετρακοσιάκις ἐφεξῆς δέχεται. Λέγεται δὲ ὁ πεπλασμένος φοιτητὴς ἔτη πολλὰ ἐν τοῖς ἐργαστηρίοις ἀπογεγράφθαι. Οὐδέποτε ὑπόμνημα παρέδωκεν. Οὐδέποτε παλμογράφον κατέαξεν. Ἦν δέ, ὡς εἰπεῖν, ὁ τέλειος φοιτητής.
Μῦθοι μετὰ ῥευματοδότου
Εἰσὶ δὲ καὶ οἳ ἡμῶν τῶν πληροφορικῶν τῆς καρδίας ἅπτονται, ἢ τοὐλάχιστον τῆς μητρικῆς πλακός.
- Τὸ δισκίδιον τὸ ἐκκοιλισθέν. Ἀπολογία διατριβῆς πληροφορικῆς, ἀρχομένης τῆς τοῦ 1980 δεκαετηρίδος. Ὁ ἐπιβλέπων τῷ ὑποψηφίῳ δισκίδιον τῶν πέντε καὶ τετάρτου ἰντσῶν ὀρέγει. Ὁ δὲ ὑποψήφιος, «ἀνοῖξαι» δεῖν οἰόμενος, τὸν μαγνητικὸν δίσκον ἐκ τῆς μελαίνης θήκης ἐξαιρεῖ καὶ διαφθείρει. Συμβουλεύουσιν αὐτῷ ὀλίγας ἡμέρας γυμνάζεσθαι πρὶν αὖθις παρεῖναι. Ὁ ἐκεῖνα τὰ δισκίδια ἐν χερσὶ σχὼν οἶδεν· ἡ θήκη οὐδέποτε ἀφῃρεῖτο. Ὅμοιον ἦν τῷ χελώνην ἐκλεπίζειν ἵνα ἴδῃς εἰ ἐλάττων τις ἔνδον ἐστίν.
- Ὁ μῦς ὁ σκύτινος. Ἐργαστήριον CAD· φοιτητής τις τὸ βαλλάντιον ἐπὶ τῆς τραπέζης τίθησιν ἵνα ῥᾷον καθῆται. Ὁ δὲ καθηγητής, ἐξηγησόμενος προσελθών, τὸ βαλλάντιον λαμβάνει μῦν εἶναι οἰόμενος καὶ ἐπὶ τῆς τραπέζης σύρει. Ὁ δὲ δείκτης δῆλον ὅτι οὐ συνεργεῖ. Ἕπεται τέταρτον ὥρας ἐπιπλήξεως διὰ τὴν «παιδιάν» καὶ τέλος ἡ ἀλήθεια. Αἱ δὲ συγγνῶμαι, ὡς ὁ μῦθος λέγει, ἔτι ἐν τῇ τοῦ τυπωτῆρος σειρᾷ εἰσιν.
Τὸ τοῦ χημικοῦ ἀλεξιφάρμακον
Οὐ πάντες οἱ μῦθοι ἀβλαβεῖς. Ἔστι γάρ τις ὃς καθηγητὴν χημείας διηγεῖται ὑδροχλωρικὸν ὀξὺ καὶ καυστικὸν νάτριον ἐπὶ τεμάχιον κρέως ἐγχέοντα, τὴν ἑκατέρου βλάβην δεικνύντα, εἶτα τὰ δύο μιγνύντα καὶ τὸ γενόμενον πίνοντα· ὕδωρ ἁλμυρόν, φησί, παντελῶς ἀβλαβές.
Ἐνταῦθα δεῖ τὸ ἀλεξιφάρμακον μέγα ἠχεῖν. Θεωρίᾳ μὲν ὀξὺ ἰσχυρὸν καὶ βάσις ἰσχυρὰ ἀλλήλας ἐξουδετεροῦσιν ὕδωρ καὶ ἅλα ποιοῦσαι· ἔργῳ δὲ τὸ ὀφθαλμῷ ἀκριβῶς μετρεῖν ἀδύνατον, ἡ ἀντίδρασις θερμότητα ἀνίησι, καὶ μικρὰ ὑπερβολὴ ἑκατέρας τῆς οὐσίας δεινοτάτας βλάβας ποιεῖ. Ἤδη ἐν τῇ πρωτοτύπῳ συλλογῇ τις τοῦτο ἐπεσήμαινεν, ὀρθῶς. Μῦθός ἐστι, καὶ τῶν οὐδέποτε πειρατέων, οὐδ’ ἐν μικρῷ, οὐδ’ «ἵνα ἴδωμεν». Ὁ ὑπογεγραμμένος οὐδὲ τῷ τῆς μηχανῆς καφεῖ τῷ τοῦ τρίτου ὀρόφου πιστεύει, μή τί γε πειράματι.
Φῆμαι τῶν στοῶν, δοκιμαστικὴ ἔκδοσις
Τέλος εἰσὶν οἱ ἄνευ ὑποθέσεως μῦθοι, καθαρὸς θόρυβος ὑπόκωφος, ὥσπερ τὰ ὑπομνήματα διακομιστοῦ ὃν οὐδεὶς ἀναγιγνώσκει. Ὁ μὲν διηγεῖται φοιτήτριαν ἥ, τὸ βιβλιάριον ἀπολέσασα, ζημίαν τε ἔλαβε καὶ τριῶν μονάδων ἀπώλειαν ἐν τῷ τοῦ πτυχίου βαθμῷ. Πηγή· ἡ φίλη τῆς φίλης φίλης τινός. Τρεῖς προπομπῆς βαθμοί, οὐδεὶς ἀποστολεύς· ἀνεπιθύμητα καθαρά.
Ἄλλος δέ φησιν ἐπὶ τῆς στέγης διδακτηρίου τινὸς κολυμβήθραν εἶναι μετὰ ἡλιαστηρίου, οὐδέποτε ἐγκαινισθεῖσαν καὶ λάθρᾳ ὑπὸ διδασκάλων καὶ ἐρευνητῶν χρωμένην. Τεκμήρια· αἱ ἐπὶ τὸ δῶμα εἴσοδοι ἀεὶ κεκλεισμέναι, μορφαί τινες ἐν λουτρικοῖς ἱματίοις ἐν τοῖς ἄνω ὀρόφοις ὀφθεῖσαι, μουσικὴ ἀδήλου πηγῆς. Οὐκ ἔχω ὅπως ἐλέγξω. Πολλὰς δὲ στέγας πανεπιστημίων εἶδον, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τρία ἔχουσιν· ψυκτῆρα, κεραίαν, καὶ περιστερὰν ὡς πάντα εἰδυῖαν βλέπουσαν.
Πῶς μῦθος διορθωτέος
Πρὶν προπέμψαι τὸν ἑκατοστὸν λόγον περὶ τοῦ ὠμοῦ καθηγητοῦ ἢ τοῦ εὐφυοῦς φοιτητοῦ, συμφέρει αὐτὸν διὰ τοῦ σαρωτοῦ διελθεῖν. Ὀλίγοι ἔλεγχοι ἀρκοῦσιν·
- Πόσαι πόλεις ἀντιποιοῦνται αὐτοῦ; Εἰ πλείους δυοῖν, μῦθός ἐστι τὴν περιαγωγὴν ἐνεργὸν ἔχων.
- Ἔχει ἡ πηγὴ ὄνομα καὶ πατρόθεν; «Φίλος τις» οὐκ ἔστιν ὄνομα. Οὐδὲ «ὁ ἀνεψιός».
- Λίαν τέλειόν ἐστι τὸ τελευταῖον σκῶμμα; Ὁ ἀληθὴς βίος σκώμματα μέτρια καὶ καιροὺς κακοὺς ἔχει. Οἱ δὲ μῦθοι ἀεὶ τὴν ἀπόκρισιν ἑτοίμην ἔχουσιν.
- Ἤδη ἐν ταινίᾳ ἢ γελοίῳ ἐστίν; Πολλοὶ τούτων τῶν λόγων συγγενεῖς ἐγγυτάτους ἐν τῷ κινηματογράφῳ ἔχουσιν, καὶ πολλάκις ὁ κινηματογράφος τὸ δρᾶμα ἐδάνεισεν.
- Οὐσίας ἐπικινδύνους ἔχει; Τότε οὐ πειρατέον. Οὐδέποτε. Τὸ πλεῖστον διηγητέον.
Οἱ δ’ ἀκαδημαϊκοὶ μῦθοι ὅμως κειμήλιον τίμιον μένουσιν· τρόπος γάρ εἰσι καθ’ ὃν γενεαὶ φοιτητῶν τὸν τῶν ἐξετάσεων φόβον ἀπεδιοπομπήσαντο, τὸν φοβερὸν καθηγητὴν εἰς πρόσωπον διηγήματος μεταβαλοῦσαι. Ἐνεργοῦσι δ’ ὥσπερ προφύλαγμα ὀθόνης τῷ νῷ· οὐδὲν μὲν ὠφελοῦσιν, κωλύουσι δὲ τὴν τοῦ ἄγχους εἰκόνα εἰς ἀεὶ ἐν τῇ ὀθόνῃ ἐγκαίεσθαι.
Ἐλευθέρως ἐκ παλαιοῦ τινος συγγράμματος τοῦ ἀρχείου τοῦ teneraerbetta.it ὡρμημένον