Μῦθοι τοῦ πανδιδακτηρίου: ἐν Γενούᾳ ἠκούσθη, ἐν Παταβίῳ ὠμόσθη

Οἱ ἐνδοξότατοι τῶν ἐξετάσεων λόγοι ἴδιόν τι θαυμαστὸν ἔχουσιν· ἐπὶ τέλει γὰρ ἀεὶ σημείωσιν ἐν παρενθέσει φέρουσιν. «Ἐν Γενούᾳ ἠκούσθη.» «Τῷ διδασκάλῳ Τ. προσάπτεται.» «Ὑπὸ δυοῖν τῶν τότε ὑπηρετῶν διηγηθείς.» Τοῦτ’ ἔστι τὸ τῆς γνησιότητος αὐτῶν πιστοποιητικόν, καὶ τοσούτου ἄξιον ὅσου κλεῖθρον χρωματιστῇ γραφίδι ἐπὶ τῆς τῶν διευθύνσεων ζώνης γεγραμμένον.
Ἡ πηγὴ ἐν παρενθέσει
Ἐν τοῖς ὑπολογισταῖς τὸ πιστοποιητικὸν ἐγγυᾶται ὅτι ὁ λέγων ὄντως ἐκεῖνός ἐστιν ὅστις εἶναί φησιν. Ἐν δὲ τοῖς τῶν πανδιδακτηρίων μύθοις τὸ πιστοποιητικὸν παρένθεσίς ἐστιν· πόλις, σχολή, τὸ πλεῖστον τὰ τοῦ διδασκάλου ἀρχικὰ γράμματα. Ἱκανὰ μὲν ὥστε ἀκριβὴς δοκεῖν, ἐλάττω δὲ ἢ ὥστε ἐλεγχθῆναι.
Καὶ δὴ ὁ αὐτὸς λόγος μετὰ πιστοποιητικῶν διαφόρων ἀφικνεῖται. Ἰατρικὴ ἐν Γενούᾳ, Μηχανικὴ ἐν Παταβίῳ, Βιολογία ἐν Μεδιολάνῳ. Ὥσπερ εἴ τις τὸ αὐτὸ ἀρχεῖον ὑπὸ τριῶν ἐπιχειρήσεων διαφόρων σεσφραγισμένον λαμβάνοι· ἀντὶ τοῦ θαρρύνειν, τὸν συναγερμὸν ἠχεῖν ἔδει.
Ὁ διδάσκαλος ὁ τὰ ἀρχικὰ γράμματα ἔχων
Τὸ δὲ πρόσωπον τὸ ἐπανερχόμενον ὁ δεινὸς διδάσκαλός ἐστιν, ὁ τοὺς φοιτητὰς ἐρωτήμασιν ἐνεδρεύουσι καὶ σκώμμασι βαρέσιν ἀπορεῖν ποιῶν. Ἀεὶ δὲ τὰ ἀρχικὰ γράμματα μετὰ στιγμῆς ἔχει, ὥσπερ λογαριασμὸς ἀνώνυμος. Ἑκάστη δὲ γενεὰ ἐν ἄλλῃ σχολῇ αὐτὸν εὑρίσκει, ἀεὶ ὠμότερον, ἀεὶ εὐτραπελώτερον.
Τὸ δὲ κάλλιστον, ὅτι ἴσως οὐδέποτε ἐγένετο, ἢ μυρίαις ἐκδόσεσιν ἐγένετο. Ἐν γὰρ τῷ τῶν μύθων ἀρχείῳ ὁ τοῦ ἀντιγράφειν καὶ ἐπικολλᾶν νόμος κρατεῖ· λαμβάνεται ὁ διδάσκαλος, ἀλλάττεται τὸ μάθημα, ἀνανεοῦται ἡ πόλις. Ὁ δὲ πηγαῖος κῶδιξ ὁ αὐτὸς μένει.
Ἀγχίνοια καὶ προσοχή
Κλασικόν τι· ὁ τῆς χημείας διδάσκαλος εἰς τὸ ἐργαστήριον εἰσέρχεται λήκυθον ἔχων ὑγροῦ τινος οὗ οὐδεὶς γεύσασθαι βούλοιτ’ ἄν. Ἐξηγεῖται δὲ ὅτι δεῖ τὸν ἀγαθὸν χημικὸν ἀγχίνοιάν τε καὶ παρατηρητικὸν πνεῦμα ἔχειν, καὶ δάκτυλον ἐμβάψας ἔπειτα πρὸς τὸ στόμα φέρει. Κελεύει δὲ τοὺς φοιτητὰς ταὐτὸ ποιεῖν. Εἷς δέ τις θαρραλέος ποιεῖ. Ὁ δὲ διδάσκαλος τότε τὸ σόφισμα ἀποκαλύπτει· ἕτερον μὲν δάκτυλον ἐνέβαψεν, ἕτερον δὲ ἐγεύσατο.
Τὸ μὲν μάθημα ἰσχύει, ὁ δὲ λόγος πολλῷ ἧττον· τὸ γὰρ αὐτὸ παίγνιον ἐν δράμασι καὶ γελοίοις τῆς ἡμισείας οἰκουμένης φαίνεται, ἐν ἐργαστηρίοις καὶ νεκροδοχείοις καὶ αἰθούσαις διαφόροις. Μένει δὲ ἄριστον μάθημα ἀσφαλείας ὑπολογιστικῆς· μηδέποτε ἐντολὴν ἐκτελεῖν μόνον ὅτι ἄλλος τις ἔμπροσθέν σου ἐξετέλεσεν.
Ἡ τῆς φοιτητρίας ἀντεκδίκησις
Ἔστι δὲ καὶ τὸ τῆς ἀντεκδικήσεως εἶδος. Διδάσκαλος τὰς φοιτητρίας αἰσχύνων ἡδόμενος αἴνιγμα προβάλλει ἐξεπίτηδες ὑπονοοῦν· τί ἐστιν ὃ σὺ μὲν ἔχεις ἐγὼ δ’ οὔ, ᾧ σὺ μὲν χρῆσθαι ἐπίστασαι ἐγὼ δ’ οὔ; Ἡ δὲ κόρη οὐδὲν ταραχθεῖσα ἀποκρίνεται· τὸν ἐγκέφαλον.
Ταύτην μάλιστα στέργω τὴν ἔκδοσιν, ὅτι ἅπαξ γοῦν τὸ σκῶμμα ὁ ἐξεταζόμενος ποιεῖ. Καὶ τεκμήριόν ἐστιν ὅτι οἱ μῦθοι, πρὸς τῷ ἐξαπατᾶν, καὶ ἀληθές τι λέγουσιν· πᾶς γὰρ τόπος τὰς ἑαυτοῦ ὕβρεις ἔχει, οἱ δὲ λόγοι καὶ πρὸς τὸ ὀνειροπολεῖν χρήσιμοι τὴν τελείαν ἀπόκρισιν, ἣ ἐν τῷ ἀληθεῖ βίῳ ἀεὶ τρισὶν ὥραις ὕστερον ἀφικνεῖται, ἐν τῷ λουτρῷ.
Πῶς γνωρίζειν
- Ἡ πηγὴ ἀεὶ γνώριμός ἐστι γνωρίμου.
- Ἡ πόλις κατὰ τὸν διηγούμενον μεταβάλλει.
- Ὁ τελευταῖος ἀστεϊσμὸς τελειότερός ἐστιν ἢ ὥστε αὐτοσχέδιος εἶναι.
- Τῶν παρόντων οὐδεὶς, θαυμαστῶς, πώποτε εὑρίσκεται.
Ταῦτα δὲ πάντα οὐδὲν ἧττον αὐτοὺς ἡδεῖς ποιεῖ. Ποιεῖ δὲ μόνον οἷοί εἰσιν· παράδοσιν διαδρόμων, τὸ ἐλεύθερον τῶν φοιτητῶν πρόγραμμα, προῖκα καὶ ἄνευ ἐγγύης διανεμόμενον.
Ἐλευθέρως ἐκ παλαιοῦ τινος συγγράμματος τοῦ ἀρχείου τοῦ teneraerbetta.it ὡρμημένον